dns چیست؟ و چگونه کار می کند؟
8 دقیقه
dns چیست؟ و چگونه کار می کند؟ DNS که به آن سیستم نام دامنه هم می گویند به عنوان دفترچه تلفن اینترنت عمل می کند. هر وبسایت در اینترنت یک آدرس IP منحصربهفرد دارد، اما بهخاطر دشواری حفظ این اعداد، DNS بهصورت خودکار ترجمه را انجام می دهد. وظیفه اصلی دی ان اس تبدیل نامهای دامنهای به آدرسهای IP عددی است که برای کامپیوترها قابل درک هستند. در این مقاله dns را به زبان ساده توضیح می دهیم و می گوییم که dns چگونه کار می کند و چه مزایا و معایبی دارد.
وظیفه dns چیست؟
برای دانستن وظیفه dns چیست؟ ابتدا باید بدانید که Dns مخفف چیست؟ DNS مخفف (Domain Name System) است. در تعریف Dns به زبان ساده باید گفت که DNS (سیستم نام دامنه) در واقع مثل یک دفترچه تلفن هوشمند برای دنیای اینترنت می ماند. هر وبسایت در اینترنت یک آدرس عددی مخصوص به خود دارد که به آن IP می گویند، اما حفظ کردن این اعداد برای ما انسانها سخت است؛ اینجاست که DNS وارد عمل می شود. هنگامیکه شما آدرس سایتی مثل digikala.com را در مرورگر وارد می کنید، DNS آن نام را به آدرس IP مربوط به سرور آن سایت تبدیل می کند تا مرورگر بتواند اتصال را برقرار و اطلاعات را نمایش دهد.
در واقع بدون DNS، ما باید آدرسهای عددی طولانی را به خاطر بسپاریم تا به سایتها دسترسی داشته باشیم. بنابراین، DNS با وظیفهای که دارد باعث می شود استفاده از اینترنت برای کاربران بسیار راحتتر، سریعتر و منظمتر باشد. به زبان ساده، DNS مغز پشت پرده اینترنت است که هر بار بدون اینکه متوجه شویم، مسیر درست برای رسیدن به سایت مورد نظرمان را پیدا می کند. این موضوع را در نظر داشته باشید که برای طراحی سایت در مشهد باید DNS به صورت صحیح تنظیم شود تا کاربران اینترنتی بتوانند با تایپ نام دامنه، سایت شما را پیدا کرده و به آن متصل شوند.
DNS چگونه کار می کند؟
بعد از دانستن dns چیست؟باید بدانید که آن چگونه کار می کند. سیستم DNS نام یک سایت را به آدرس IP واقعی آن تبدیل کند؛ جالب است بدانید که تمام این فرایند از تایپ نام دامنه تا نمایش صفحه در کمتر از یک ثانیه انجام می شود. این موضوع را در نظر داشته باشید که DNS اولین قدم ضروری برای شروع بارگذاری هر محتوایی است و اگر این مرحله به تاخیر بیفتد، زمان مورد نیاز برای نمایش بزرگترین عنصر بصری صفحه یعنی LCP مستقیماً افزایش پیدا می کند. به طور کلی روند کار DNS به زبان ساده شامل مراحل زیر است.

مرحله ۱: وارد کردن آدرس سایت
در ابتدا زمانیکه کاربر آدرس سایت را وارد می کند، درخواست شما برای پیدا کردن IP آن سایت آغاز می شود. به عبارتی وقتی شما در مرورگر خود به طور مثال www.example.com را تایپ می کنید، مرورگر باید بفهمد سرور این وبسایت دقیقاً کجا است. مرورگر نمی تواند با نامها ارتباط برقرار کند، بلکه با آدرسهای IP کار می کند. پس باید نام دامنه به IP تبدیل شود و انجام این کار این وظیفه DNS است.
مرحله ۲: درخواست به DNS Resolver
در این مرحله درخواست ابتدا به یک Resolver فرستاده می شود؛ Resolver همان سیستم جستوجوی اولیه است که به طور معمول توسط شرکت ارائهدهنده اینترنت (ISP) یا مثلاً Google DNS (8.8.8.8) انجام می شود. این بخش، مغز جستوجو است و مسئول پیگیری مراحل بعدی تا پاسخ نهایی است.
مرحله ۳: بررسی حافظه کش (Cache)
در این مرحله حافظه کش بررسی می شود؛ قبل از اینکه Resolver شروع به پرسوجو کند، بررسی می کند که آیا قبلا IP این سایت را ذخیره کرده است یا خیر؛ چنانچه پاسخ در کش موجود باشد، فوراً آن را به مرورگر ارسال می کند. انجام این کار باعث افزایش سرعت و کاهش مصرف منابع شبکه می شود.
مرحله ۴: پرسوجو از سرورهای DNS
چنانچه نتیجه در حافظه کش نباشد، Resolver باید از سرورهای DNS دیگر کمک بگیرد؛ این پرسوجو به ترتیب صورت می پذیرد:
- Root DNS Servers: اولین ایستگاه؛ این سرورها مثل راهنمای کلی عمل کرده و می گویند دامنه مورد نظر به طور مثال (.com، .ir، .net) مربوط به کدام نوع پسوند است
- TLD DNS Servers: این سرورها پسوندهای دامنه را مدیریت می کنند؛ به طور مثال اگر سایت com باشد، TLD Server مربوط به com اعلام می کند که کدام سرور، اطلاعات دقیق دامنه example.com را دارد.
- Authoritative DNS Server: این آخرین مرحله است؛ این سرور اطلاعات واقعی دامنه (از جمله IP اصلی وبسایت) را نگه می دارد و پاسخ نهایی را به Resolver برمی گرداند.
مرحله ۵: دریافت IP و نمایش سایت
Resolver پس از دریافت IP سایت، آن را به مرورگر بر می گرداند؛ مرورگر از این IP برای برقراری ارتباط با سرور میزبان استفاده می کند و سپس سرور، دادههای وبسایت را ارسال کرده که صفحه در مرورگر شما نمایش داده می شود.
مزایا و معایب DNS چیست؟
DNS به دلیل عملکرد حیاتیاش در زیرساخت اینترنت، مزایای قابل توجهی را به همراه دارد. در کنار این مزایا، DNS معایبی هم دارد که بهتر است آنها را بدانید. این موضوع را باید گفت که DNS وظیفه دارد تا نام دامنه (مثلاً example.com) را به آدرس IP سروری که هاست اشتراکی روی آن قرار دارد، هدایت کند. مهمترین مزایای دی ان اس عبارتند از:
- سهولت استفاده و خوانایی برای انسان: افراد نیازی به حفظ کردن رشتههای طولانی و پیچیده از اعداد (مانند 172.217.16.164) برای دسترسی به وبسایتها ندارند؛ بلکه به جای آن می توانند از نامهای متنی و به یاد ماندنی مانند google.com استفاده کنند.
- انعطافپذیری و قابلیت جابهجایی: اگر یک وبسایت تصمیم بگیرد سرور خود را به یک آدرس IP جدید منتقل کند، فقط کافی است رکورد DNS آن دامنه بهروزرسانی شود.
- توزیع و مقیاسپذیری: DNS یک سیستم متمرکز نیست؛ بلکه یک پایگاه داده توزیع شده جهانی است.
- قابلیت کش: سرورهای محلی (مانند سرورهای ISP شما) نتایج جستجوهای DNS را برای مدتی ذخیره میکنند. این کشینگ باعث میشود که درخواستهای بعدی برای همان دامنه، به جای طی کردن کل فرآیند جستجوی جهانی (Root, TLD, Authoritative)، مستقیماً پاسخ داده شوند و سرعت بارگذاری وبسایتها به شدت افزایش پیدا کند.
- پشتیبانی از خدمات مختلف: DNS فقط برای آدرسدهی وبسایتها استفاده نمی شود؛ بلکه انواع رکوردهای دیگر (مانند MX برای ایمیل، TXT برای تأیید هویت، CNAME برای نامهای مستعار) را پشتیبانی میکند.
معایب سیستم DNS
دی ان اس در کنار تمامی این مزایا، معایبی هم دارد که شامل موارد زیر است.
- آسیبپذیری امنیتی: حملاتی مانند DNS Spoofing یا DNS Cache Poisoning می توانند هکرها را قادر سازند تا کاربران را به جای وبسایت اصلی، به یک وبسایت مخرب هدایت کنند.
- تاخیر در انتشار تغییرات: تغییرات در رکوردهای DNS (مثلاً تغییر سرور میزبان) ممکن است به دلیل مدت زمان TTL ذخیره شده در کشهای سرورهای میانی، ساعتها یا حتی یک روز طول بکشد تا در کل شبکه اینترنت اعمال شود.
- مسائل حریم خصوصی: هر بار که درخواستی به سرور دی ان اس ارسال می شود، سرور می داند شما قصد بازدید از کدام وبسایت را دارید؛ این دادهها میتوانند توسط ارائهدهندگان سرویس اینترنت (ISP) یا مدیران سرورهای عمومی جمعآوری و تحلیل شوند.
- عدم وجود اعتبار سنجی قوی در سطح پایه: در هسته اصلی، سرورهای DNS به سادگی اطلاعاتی را که از سرور معتبر دریافت کردهاند، به اشتراک می گذارند. اگر یک سرور معتبر توسط هکرها به خطر بیفتد، اطلاعات غلط به کل سیستم منتشر می شود، مگر اینکه مکانیزمهای امنیتی ثانویه فعال باشند.
تفاوت DNS با IP چیست؟
در پاسخ به سوال تفاوت DNS و IP چیست؟ باید گفت که IP ها آدرس فیزیکی یک دستگاه در شبکه هستند؛ در حالی که DNS سیستمی است که این آدرسهای فیزیکی را به نامهای قابل حفظ و خواندن برای انسان مرتبط می کند. در جدول زیر، تفاوتهای اصلی این دو مفهوم را می گوییم تا این موضوع را بهتر متوجه شوید.
|
ویژگی |
DNS (Domain Name System) |
IP (Internet Protocol Address) |
|
تعریف |
سیستمی برای ترجمه نامهای دامنه به آدرسهای IP |
یک آدرس عددی یکتا برای شناسایی هر دستگاه در اینترنت |
|
نقش اصلی |
واسطه بین کاربران (نامها) و سیستمهای شبکه (آدرسهای عددی) |
آدرس واقعی دستگاه در شبکه برای ارسال و دریافت دادهها |
|
نمونه |
www.google.com |
142.250.183.174 (IPv4) یا 2607:f8b0:4009:80b::200e (IPv6) |
|
قابل فهم برای |
انسانها |
کامپیوترها و روترها |
|
قابلیت تغییر |
میتواند برای یک وبسایت به IP جدید اشاره کند (مثلاً هنگام تغییر سرور) |
معمولاً ثابت برای هر سرور تا زمانی که تنظیمات شبکه تغییر نکند |
|
ساختار |
از نامها و بخشهای متنی تشکیل شده است (مانند .com, .org) |
از اعداد تشکیل شده است (IPv4: چهار بخش عددی، IPv6: هشت بخش شانزدههشتی) |
|
نقش در عملکرد وب |
جهتیابی و ترجمه نامها به IP ها را انجام میدهد |
امکان برقراری ارتباط فیزیکی در شبکه را فراهم میکند |
|
مقایسه مفهومی |
مانند دفترچه تلفن اینترنت |
مانند شماره تلفن هر دستگاه در اینترنت |
خطای dns چیست؟ و برای رفع آن باید چکار کرد؟
خطای dns چیست؟ و چه زمانی اتفاق می افتد؛ DNS زمانی رخ می دهد که سیستم نام دامنه نتواند نام وبسایتی را که شما درخواست کردهاید به آدرس IP صحیح آن ترجمه کند. این خطا به این معنی است که مرورگر شما نمی تواند «شماره تلفن» سرور مقصد را پیدا کند تا ارتباط برقرار کند. در واقع، این خطا نشان میدهد که فرآیند "دفترچه تلفن اینترنت" شما دچار مشکل شده است. رایجترین دلایل این مشکل عبارتند از:
- تایپ اشتباه دامنه
- سرور DNS مورد استفاده شما (معمولاً سرور ISP) پاسخ نمی دهد یا دچار اختلال شده است.
- رکوردهای دامنه روی سرور معتبر به تازگی تغییر کرده و هنوز در کش سرورهای میانی بهروز نشدهاند.
راهحلهای رایج شامل موارد زیر است:
- بررسی املای دامنه
- ریاستارت کردن روتر یا تغییر موقت به یک سرور DNS عمومی مانند 8.8.8.8
سخن پایانی
با دانستن dns چیست؟ حتما به آن توجه ویژهای خواهید داشت. وظیفه اصلی DNS (سیستم نام دامنه) ترجمه نامهای دامنه قابل فهم برای انسان (مانند yourwebsite.com) به آدرسهای IP عددی است که سرورهای اینترنتی از آنها برای شناسایی و مسیریابی سایتها استفاده می کنند. با ذخیره کردن این جفتهای نام دامنه و IP، DNS نیاز به حفظ کردن رشتههای عددی پیچیده IP را از بین می برد و استفاده از اینترنت را برای همه آسانتر می کند. شرکت رایا پارس با شعار تلفیق دانش و استراتژی موضوع DNS را در طراحی وب سایت در نظر دارد و شما می توانید با خیال راحت این موضوع را متخصصان این مجموعه بسپارید.



